Đăng nhập  |   Liên hệ  |   English

Nhập tài liệu hiện vật cho trang chủ
HỌA SĨ, NHÀ ĐIÊU KHẮC VŨ CAO ĐÀM VÀ NHỮNG TÁC PHẨM NGHỆ THUẬT VỀ CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Hoạ sĩ, nhà điêu khắc Vũ Cao Đàm sinh năm 1908 trong một gia đình công giáo, tài năng và giàu truyền thống yêu nước. Thân sinh ra ông là Vũ Đình Thi, một giáo viên dạy tiếng Pháp, quê ở làng Trình Xuyên (nay là xã Liên Bảo), huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định. Anh trai ông là bác sĩ Vũ Đình Tụng, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương binh, em trai Vũ Cao Đàm là dược sĩ Vũ Công Thuyết, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế. Gia đình có nhiều người theo nghiệp y dược nhưng riêng Vũ Cao Đàm đam mê nghệ thuật và tài năng thể hiện từ rất sớm. Ông là sinh viên của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cái nôi đào tạo nên những hoạ sĩ, nhà điêu khắc tài danh cho dân tộc như: Nguyễn Phan Chánh, Lê Phổ, Lê Văn Đệ, Nguyễn Tường Tam, Mai Trung Thứ, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn,...
Vũ Cao Đàm học khoá II của Trường nhưng là khóa đầu tiên của Khoa Điêu khắc (1926-1931). Thời gian đầu khi mới vào trường, Vũ Cao Đàm tham gia cả hội họa và điêu khắc, nhưng tới năm thứ hai thì ông chuyển hẳn sang điêu khắc. Ông từng kể: “Thầy Tardieu (Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương) thấy tôi có khả năng về điêu khắc và tôi đã nặn tượng bán thân cho cha tôi, ông khen đẹp. Cho nên năm thứ nhì, tôi học thẳng sang ngành điêu khắc và tôi rất thích, sau đó tôi chuyên về chân dung” .
Năm 1931, Vũ Cao Đàm tốt nghiệp khóa học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương với kết quả xuất sắc. Ông được nhận học bổng sang Pháp nghiên cứu và nâng cao kiến thức về tạo hình tại Bảo tàng Louvre. Cùng sang Pháp với Vũ Cao Đàm trong giai đoạn đó còn có họa sĩ Lê Phổ, Mai Trung Thứ và Lê Thị Lựu. Bốn nghệ sĩ mau chóng trở thành hạt nhân của Trường mỹ thuật Pháp - Việt tại Paris.
Với tài năng của mình, Vũ Cao Đàm đã kết hợp những giá trị nghệ thuật phương Đông với những tư tưởng cởi mở của hội hoạ và nghệ thuật tạo hình phương Tây để tạo nên những tác phẩm được đánh giá cao, tên tuổi và các tác phẩm của ông có chỗ đứng không chỉ ở nước Pháp mà còn ở nhiều nước châu Âu khác. Nhiều tác phẩm của ông đã được Chính phủ Pháp đặt mua và trưng bày trang trọng trong các bảo tàng Mỹ thuật như tác phẩm tranh lụa Chân dung người Hà Nội (1939), tranh luạ Đàn bà An Nam (1939) và tượng đồng Người Đông Dương, tượng được đặt tại Bảo tàng Mỹ thuật André Diligent de Roubaix. Không chỉ xuất sắc trên lĩnh vực hội hoạ, các tác phẩm điêu khắc của Vũ Cao Đàm cũng rất nổi tiếng như Chân dung, Thiếu nữ cài lược, Thôn nữ, tượng bán thân của Vũ Đình Thi... Trong thời gian định cư tại nước ngoài, cùng với tác phẩm của các hoạ sĩ Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu, các tác phẩm tranh và tượng của Vũ Cao Đàm luôn được đánh giá cao trong các phiên giao dịch quốc tế và nhiều người mong muốn sở hữu.
Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp với mong muốn tìm giải pháp cho nền hoà bình của Việt Nam, trong chuyến đi này ngoài lịch làm việc với các chính khách Pháp, Người còn dành nhiều thời gian tiếp xúc với các nhân sĩ trí thức, nhiều nghệ sĩ của Pháp cũng như của Việt Nam định cư tại Pháp, trong đó có Vũ Cao Đàm.
Ngày 1 tháng 7 năm 1946, tại Khách sạn Roayan Môngxô, hoạ sĩ Vũ Cao Đàm đã đến xin được vẽ và nặn tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại cuộc gặp này ông cũng đã tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh bức tranh “Mẹ con”, sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng lại bức tranh này cho ông Raymond Aubrac (Raymông Ôbrắc) khi Người đến dự sinh nhật của ông ngày 31 tháng 7 năm 1946 .
Chỉ một thời gian ngắn được tiếp xúc và phác thảo hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, hoạ sĩ Vũ Cao Đàm đã có những tác phẩm nghệ thuật xuất sắc, để đời, các tác phẩm thể hiện được khí phách của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, một nhà chính trị lỗi lạc. Tuy nhiên, những tác phẩm của Vũ Cao Đàm ra đời khi mối quan hệ Pháp-Việt đang trong giai đoạn căng thẳng, cam go, thùng thuốc súng Đông Dương đang chờ chuẩn bị phát nổ, vì vậy những tác phẩm của ông cũng phải trải qua giai đoạn ly tán trước khi được trở về với đất mẹ Tổ quốc.
1.Tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh
 
Tượng bán thân Chủ tịch Hồ Chí Minh của hoạ sĩ Vũ Cao Đàm
 
Bức tượng ban đầu được hoạ sĩ, nhà điêu khắc Vũ Cao Đàm thực hiện bằng chất liệu thạch cao nhưng chưa kịp chuyển về nước thì cuộc chiến tranh Pháp- Việt nổ ra, vì nghi ngờ gia đình Vũ Cao Đàm vẫn có liên hệ với Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà nên nhà cầm quyền Pháp nhiều lần cho người đến kiếm cớ khám xét, lục soát để tìm tài liệu liên quan. Có lần, do bị người gác cổng tố giác nên cảnh sát đã ập đến khám xét nhà Vũ Cao Đàm. Rất may ông kịp giấu ảnh và các tấm phù điêu chân dung Bác Hồ vào hòm đàn dương cầm nên cảnh sát không tìm ra. Tuy nhiên, họ đã bắt họa sĩ đưa đi tra vấn tới gần sáng mới thả . Khó khăn là vậy nhưng gia đình hoạ sĩ Vũ Cao Đàm luôn tìm cách giữ gìn bức tượng và coi đó như bảo vật quý. 
Về sau, để đảm bảo bức tượng được an toàn, ông đã gửi nhờ gia đình một người nông dân Pháp sống ở Béziers, một thành phố thuộc tỉnh Hérault, nằm ở miền Nam nước Pháp cất giữ. Đến năm 1967, vợ chồng hoạ sĩ Vũ Cao Đàm tìm lại bức tượng và dự định năm sau sẽ chuyển về Việt Nam, tuy nhiên ý định chưa kịp thực hiện thì ở Việt Nam cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân (1968) diễn ra, vì vậy nên ông không xin được hộ chiếu.
Năm 1996, con gái của hoạ  sĩ, nhà điêu khắc Vũ Cao Đàm là họa sĩ Yanick Vũ năm 1996 đã mang bức tượng sang Tây Ban Nha, tìm một cơ sở đúc đồng nổi tiếng để chuyển bức tượng từ chất liệu thạch cao sang chất liệu đồng để có thể lưu giữ bức tượng trường tồn mãi với thời gian. Bức tượng nặng 35 kg, trong đó phần chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh được làm bằng chất liệu đồng đen, cao 45,7 cm, và phần bệ bằng đá màu ghi đen, cao 11, 8cm. Năm 1998, bức tượng đã được gia đình họa sĩ Vũ Cao Đàm tặng lại Bảo tàng Hồ Chí Minh . 
Bức tượng đã nhiều lần xuất hiện trong các cuộc triển lãm tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, lần gần đây nhất là triển lãm “Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người khơi nguồn sáng tạo”. Công chúng đã rất ấn tượng với một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, thể hiện được phong thái của vị lãnh tụ kính yêu trong thời điểm vận nước hết sức khó khăn. 
2.Huy hiệu Hồ Chí Minh 
 
Huy hiệu Chủ tịch Hồ Chí Minh của hoạ sĩ Vũ Cao Đàm
 
Tấm huy hiệu Chủ tịch Hồ Chí Minh do hoạ sĩ Vũ Cao Đàm thực hiện được ít người biết đến nhưng trong đó ẩn chứa cả một câu chuyện lớn với mục đích rất rõ ràng của người thực hiện.
Trong bài viết của nhà nghiên cứu Pháp Francois Thierry đăng trên tạp chí Xưa và Nay số 375 tháng 3 năm 2011, đó chính là mẫu phác thảo cho một tấm huy chương. Theo Francois Thierry: “Năm 2000, Phòng Huy chương nhận được một cái có vẻ như là một dự án hay một ý đồ đầu tiên nhằm sản xuất một tấm huy chương: Mặt phải, tượng Hồ Chí Minh nhìn phía bên phải, phía trên dòng chữ VIET NAM DAN CHU CONG HOA, hai bên có hai ngôi sao năm cánh, trên cạnh huy chương có ký tên VU CAO DAM, mặt sau để nhẵn. Việc thực hiện chân dung không nổi lắm và gờ nổi hơi mềm. Chất liệu đồng thau, đường kính 79mm (có đường viền, huy chương thực sự chỉ có 74,5mm), nặng 150,18g, mặt sau không có gì. Huy chương hơi lõm và không đều ở giữa, hình như đã bị biến dạng. Cách thức sản xuất khó mà xác định” .
Tìm hiểu kỹ, Francois Thierry nhận thấy đây chính là mẫu để Sở Đúc tiền Paris thực hiện đúc huy chương trong đó có hình ảnh Chủ tịch Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà Hồ Chí Minh, người thiết kế mẫu đó chính là hoạ sĩ Vũ Cao Đàm. “Hồ sơ của Sở Đúc tiền Paris không lưu giữ một tài liệu nào về việc dập huy chương này, ngoài một câu ghi trong danh mục các huy chương gửi đến hai nơi lưu chiểu: trong Danh mục các Huy chương phát hành tháng 12-1946 và gửi Lưu chiểu, ta thấy ở số 96 “Ho Chi Minh 68mm Vu Cao Dam 2 [mẫu]”. Trang này có ký tên người kiểm soát và đề ngày 31-12-1946. Bảo tàng tiền Paris còn giữ ở Paris một mẫu của huy chương này, và ở Pessac khuân dập bằng thép, mang số 5003 và ngày tháng chạm khắc “21x11x1946” cho thấy chính xác lúc việc khắc khuân dập được hoàn thành và sẵn sàng sử dụng” .
Tuy nhiên, ý tưởng đúc và phát hành huy chương đó chưa kịp thực hiện thì tình hình Pháp- Việt đã đến tột cùng của căng thẳng, nhiều tướng lĩnh và các thế lực phản động của Pháp đã thúc đẩy một cuộc chiến tranh xảy ra, tình thế đó đã buộc Chủ tịch Hồ Chí Minh và chính phủ của Người không thể nhân nhượng được nữa, Người và dân tộc Việt Nam sẵn sàng hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu làm nô lệ một lần nữa. Cuộc chiến tranh Việt- Pháp lần thứ hai nổ ra. “Từ ngày đó, việc dập tấm huy chương có hình Hồ Chí Minh là không thể được. Như vậy dự án làm huy chương của Vũ Cao Đàm ra đời trong không khí hân hoan tháng 7-1946, và do vậy nó được Ban Giám đốc Sở đúc tiền tiếp nhận thuận lợi, họ không thấy có một trở ngại nào khi dập một huy chương gọi là kỷ niệm chuyến đi thăm của Chủ tịch Việt Nam và khai mạc Hội nghị Fontainebleau. Người nghệ sĩ “đem lại sự giúp đỡ của mình”, tưởng rằng đây là cơ hội để bày tỏ lòng trung thành, những nhân vật chính trong việc này không biết đến những mưu toan lật đổ của d’ Argenlieu và tướng Valluy, và huống chi nó sẽ đưa đến sự đổ vỡ, và người mà Paris chào đón hồi tháng bảy sẽ trở thành “Thủ lĩnh Việt Minh” trong tháng 12. Quá trình thiết kế một huy chương đòi hỏi phải có thời gian và lao động dành cho chất liệu, mà đôi khi chính trị thường tăng tốc và rối rắm” .
Kỷ niệm 70 năm ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nước Pháp với tư cách “thượng khách”, nhìn lại tấm lòng của Việt kiều yêu nước tại Pháp trong đó có Hoạ sỹ, nhà điêu khắc Vũ Cao Đàm để thấy dù trong hoàn cảnh muôn vàn khó khăn, đứng trước những áp lực, đe doạ từ nơi kẻ thù nhưng những người nghệ sĩ, trí thức yêu nước vẫn giữ tấm lòng son sắt, kiên trung với lãnh tụ. Vũ Cao Đàm là người hoạ sĩ, nhà điêu khắc đầu tiên được nặn tượng và làm huy hiệu Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nước ngoài, đó sẽ mãi là những tác phẩm xuất sắc, để đời của không chỉ riêng ông mà còn của cả nền nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại.
 
Ths. Đào Tuấn Anh
Bảo tàng Hồ Chí Minh
 
Số lượt đọc:414  - Cập nhật lần cuối: 25/02/2017 10:14:35

Ý kiến của quý vị về bài viết


Tên:
Email:
Tiêu đề:
Nội dung:


TIN TỨC



BIÊN NIÊN TIỂU SỬ



Sưu tập ảnh
Bảo tàng Hồ Chí Minh mở cửa tất cả các ngày trong tuần, sáng từ 8h - 12h, chiều từ 14h - 16h30. Thứ 2 và thứ 6 từ 8h-12h

 

Số lượt truy cập:  
Thiết kế bởi: Active Group 
Cheap Ugg Boots Sheepskin Boots Cheap Winter Boots Ugg Shoes Discount Boots Winter Shoes Discount Uggs Boots Ugg Shoes Cheap Ugg Boots Burberry jackets North Face Coat Bottes Ugg Cheap Moncler Jackets Moncler jacket
Discount UGG Boots Columbia Coat Canada Goose Outlet Spyder Jackets wholesale nfl jerseys