Tóm tắt: Bài viết phân tích sự tác động sâu rộng của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đến công nghiệp văn hóa toàn cầu. Sự bùng nổ của các công nghệ sáng tạo như AI sinh ngữ, AI thị giác, các nền tảng số và không gian ảo đang tái cấu trúc từ quy trình sáng tạo, cách thức phân phối đến mô hình tiêu dùng văn hóa. Bên cạnh các cơ hội thúc đẩy sáng tạo, mở rộng khả năng tiếp cận và bảo tồn di sản, bài viết làm rõ các thách thức về bản quyền, đạo đức, định danh nghệ sĩ và bất bình đẳng công nghệ. Từ đó, tác giả đề xuất các hướng đi chính sách và chiến lược phát triển văn hóa bền vững, bảo đảm tính đa dạng, bản sắc và nhân văn trong thời đại số.

Mong muốn trở thành địa điểm tham quan không thể bỏ lỡ của du khách, Bảo tàng Lâm Đồng và các bảo tàng trong nước đã không ngừng nỗ lực thay đổi suy nghĩ của công chúng về sự “khô cứng” của bảo tàng, để khoác lên mình chiếc áo mới thông qua việc đa dạng hóa các trải nghiệm. Trong đó, việc ứng dụng công nghệ số đã tạo ra bước ngoặt, đáo ứng xu thế phát triển và thu hút công chúng.

Nghị định mới hướng dẫn chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản văn hóa, đảm bảo nguyên vẹn, an toàn và phát huy giá trị di sản qua nền tảng kỹ thuật số.

Những năm gần đây, Bảo tàng Lâm Đồng từng bước ứng dụng công nghệ 4.0 trong công tác bảo tồn, tạo nên hiệu ứng tích cực và góp phần lan tỏa các giá trị di sản văn hóa trong nghiên cứu, tìm hiểu, trải nghiệm và thưởng thức của công chúng và du khách.

Chuyển đổi số đang tạo nên bước chuyển mạnh mẽ trong cách thức gìn giữ và lan tỏa di sản. Từ lưu trữ quốc gia đến hệ thống bảo tàng, di tích, các cơ quan quản lý đều chủ động ứng dụng công nghệ để gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và đưa chúng đến gần hơn với công chúng hiện đại.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ được ứng dụng trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, mà còn từng bước tham gia vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa. Những ứng dụng mới của AI đang góp phần gìn giữ, lan tỏa và làm sống động di sản trong đời sống đương đại.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các bảo tàng trên thế giới và Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ về cách thức truyền thông và tiếp cận công chúng. Xu hướng truyền thông của các bảo tàng hiện nay tập trung vào việc tận dụng công nghệ số và mạng xã hội để tạo sự kết nối mạnh mẽ hơn với cộng đồng.

Nắm bắt xu thế mới, những thiết chế văn hóa như bảo tàng cũng đang dần chuyển đổi tư duy, thay đổi mô hình từ thuần trưng bày truyền thống đến giao diện hiện đại, cởi mở, hướng đến mục tiêu cung cấp cho du khách tham quan nhiều thông tin hữu ích hơn.

Trong kỷ nguyên số, nơi công nghệ kiến tạo trải nghiệm mới và tái định nghĩa mọi tương tác, bảo tàng không thể đứng ngoài cuộc. Đã qua rồi thời bảo tàng chỉ là không gian tĩnh tại, bảo tàng ngày nay đang chuyển mình thành trung tâm tri thức sống động, cánh cổng kết nối quá khứ với tương lai công nghệ. Số hóa bảo tàng, không chỉ là yêu cầu cấp thiết bảo vệ di sản khỏi bào mòn thời gian, mà còn là chiến lược đột phá, kiến tạo trải nghiệm chưa từng có và tối ưu hóa quản lý di sản trong kỷ nguyên kết nối toàn cầu.

Công tác ứng dụng chuyển đổi số đạt hiệu quả cao tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, góp phần bồi đắp nhận thức, nuôi dưỡng niềm yêu thích về lịch sử.