Sau bữa ăn sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp các quan chức sở tại đến chào và trả lời phỏng vấn của phóng viên báo La Marseillaise.
8 giờ 20 phút, Người đi đặt vòng hoa tại mộ chiến sĩ vô danh. Lúc về, Người tiếp đại biểu các báo địa phương, cảm ơn nhân dân Pháp đã đón tiếp Người và đùm bọc công nhân, binh lính Việt Nam tại Pháp.
9 giờ 30 phút, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm trại Môngtêlima (Montélimar) và trại Magácki (Magarqui) gần Mácxây, nơi tập trung hơn 3.000 lính thợ Việt Nam và Đông Dương, giải thích cho anh em rõ tình hình khó khăn của Việt Nam về sách lược của Chính phủ ta đối với nước Pháp và yêu cầu mọi người hãy bình tĩnh trước thỏa hiệp mang tính sách lược này(1). Người nói: “Hội nghị Phôngtennơblô tuy không thành, nhưng là một thắng lợi của Phái đoàn Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Không thành, nhưng Hội nghị Phôngtennơblô là một thắng lợi của nhân dân ta, thắng lợi của toàn thể nhân dân yêu chuộng hòa bình ở khắp thế giới.
Thay mặt Chính phủ và Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do toàn dân bầu cử, tôi khuyên kiều bào là công việc chính trị để cho những người chuyên môn giải quyết, kiều bào hãy cố gắng chăm lo học lấy một cái nghề tinh xảo để góp vào việc kiến thiết quốc gia. Đất nước chúng ta cần đến những người con có nghề nghiệp tinh xảo.
Tôi nhắc lại một ý mà kiều bào đã biết là nước ta như người có ruộng mà không có thóc, nước Pháp là người có thóc mang sang trồng ở ruộng ta, đến vụ gặt hái đem ra chia đôi, hai bên cùng có lợi, có phải như thế không? Kiều bào hiểu chưa?”.
Người còn gửi thư cho Việt kiều ở Pháp bày tỏ quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo vệ nền độc lập thống nhất cho đất nước:
“Hỡi toàn quốc đồng bào,
Phái bộ ta đã lên tầu Pasteur về nước. Tôi cũng sẽ về trên chiếc tầu binh Đuymông Đuyếcvin (Dumont - d’Urville). Trong lúc chúng tôi ở Pháp, Chính phủ Pháp và nhân dân Pháp chiêu đãi chúng tôi một cách thân thiện và long trọng xứng đáng với một nước hữu bang. Chúng tôi rất cám ơn. Vì điều kiện khó khăn mà Hội nghị Phôngtennơblô chưa có kết quả như chúng ta mong đợi. Tuy vậy đã có tiến bộ ít nhiều. Nó dọn đường cho cuộc hội nghị giữa Chính phủ Pháp và Chính phủ ta trong tháng giêng sắp đến. Hơn nữa, nó làm cho nhân dân Pháp và thế giới biết rõ nước ta hơn trước. Đó là một sự tiến bộ lớn lao!
Hỡi đồng bào yêu quý!
Trước kia chúng ta trông mong nhiều ở nước Pháp mới. Ngày nay chúng tôi trở về nước chưa mang lại quyền Độc lập và chưa giải quyết vấn đề Nam Bộ vì thế có lẽ đồng bào lấy làm thất vọng.
Nhưng chúng ta phải biết rằng tương lai của một đất nước không thể xây dựng trong mấy tháng mà xong.
Trong các hội nghị thế giới họp tháng này qua tháng khác mà cũng chưa được bao nhiêu kết quả!
Ta phải tin vào lực lượng của ta và lòng kiên quyết của ta. Ta hãy tin vào nước Pháp mới, nó là tiên phong của nền độc lập và sự dân chủ của các dân tộc.
Trong khi chờ đợi Hội nghị Phôngtennơblô tiếp tục, ta cần phải làm những việc gì.
Toàn thể quốc dân chúng ta phải nỗ lực làm việc.
Chúng ta phải ra sức tăng gia sản xuất; chúng ta phải giữ gìn trật tự.
Chúng ta phải gây một không khí thân thiện giữa người Pháp và người Việt chúng ta.
Chúng ta phải thực hiện đời sống mới.
Như thế thì chúng ta sẽ thành công sau này!
Lời chào thân ái
Ký tên Hồ Chí Minh
Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”.
Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh ngồi cùng xe với J. Xanhtơny đi tiễn Người từ Mácxây đi Hải cảng Tulông (Toulon). Tại Tulông, Người dự tiệc với Phó thủy sư đô đốc Lambe (Lambert), tướng Oócly (Orly), Quận trưởng Va, Quận phó quận Tulông và ông J. Xanhtơny trên chiến hạm Đuymông Đuyếcvin - con tàu sẽ đưa Người về nước.
-----------------------------------------------------------------------------
1) Tức Tạm ước 14-9 (B.T).