Biên niên sự kiện

Buổi sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến phòng bá âm Đài Tiếng nói Việt Nam (lúc đó đặt tại số 4 phố Phạm Ngũ Lão), giải thích bản Tạm ước 14-9 với nhân dân cả nước.

15 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của các nhà báo Việt Nam, Pháp và Trung Hoa về những cảm nghĩ của Người trong thời gian ở Pháp và khi về đến Tổ quốc. Trả lời câu hỏi: “Ngoại giao và quốc sách Việt Nam từ đây về sau có gì biến đổi không?”, Người tuyên bố: “Có thể trả lời là không biến đổi gì hết. Về nội chính, Chính phủ từ trước tới giờ vẫn chủ trương đoàn kết để xây dựng nước Việt Nam mới. Về ngoại giao, Chính phủ quyết đòi độc lập, quyết đòi thống nhất, nhưng quyết định ở trong khối Liên hiệp Pháp; đối với các hữu bang, từ trước đến giờ, vẫn theo một con đường thân thiện. Trước thế thì nay vẫn thế, không thay đổi”.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và dự Lễ bế giảng của Trường cán bộ tự vệ mang tên Hồ Chí Minh tại khu Đấu Xảo (nay là Cung Văn hóa Hữu Nghị).

Trong ngày, Người tiếp đại úy Pháp L. Valoa (Louis Valloir) và các sĩ quan, thủy thủ Pháp của chiến hạm Đuymông Đuyếcvin. Người tặng L. Valoa bức tranh và mỗi thủy thủ một chiếc huy hiệu.

5 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dậy sớm như thường lệ. Vừa lúc đó, một hồi còi rúc lên. Người hỏi đó là còi gì và được ông Vũ Quốc Uy lúc đó là Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính thành phố trả lời rằng “đó là còi báo nhân dân xuống đường tập thể dục theo nếp sống mới”. Người yêu cầu cho đi xem nhân dân tập thể dục, chỉ thấy lèo tèo có vài người tập, Người hỏi ông Uy:

- Những người tập thể dục của chú đâu?

Ông Uy lúng túng, chưa kịp trả lời, Người nói tiếp:

- Kéo còi cho nhân dân tập mà không có người tập, như thế là mắc bệnh hình thức. Vả lại, kéo còi sớm quá trong lúc mọi người còn ngủ lại làm phiền cho nhân dân. Những điều này chú nên tránh.

Người đi một vòng quanh thành phố, muốn tận mắt chứng kiến quang cảnh đồng bào và chiến sĩ Hải Phòng trong những ngày nước sôi lửa bỏng này.

8 giờ, Người tiếp đại biểu nhân dân Hải Phòng - Kiến An, các tỉnh miền duyên hải, đồng bằng và các đại biểu từ Hà Nội xuống. Một cụ phụ lão tặng Người bức trướng thêu bốn chữ NHẤT NGÔN HƯNG BANG(1). Một cụ khác tặng Người cây gậy làm bằng một trăm đốt xương của con trăn.

Trong buổi tiếp, Người ân cần căn dặn đại biểu Hải Phòng -  Kiến An: “Các cụ đi trước làm gương, anh chị em đồng tâm hiệp lực thì chắc chắn thành phố Hải Phòng sẽ trở nên thành phố gương mẫu của nước ta”. Người ghi vào cuốn Sổ vàng của Trường huấn luyện thanh niên Tô Hiệu (Hải Phòng) dòng chữ:

“Thanh niên đoàn kết

Gắng học tập

Gắng công tác

Tiến lên!

Tiến lên!”.

Sau đó, Người còn tiếp chuyện riêng với ông Thuyết, người bạn thủy thủ cũ, lúc đó sống tại Hải Phòng; và yêu cầu cho gặp Chủ bút tờ báo Dân chủ - cơ quan ngôn luận của Mặt trận Việt Minh và duyên hải, trụ sở đặt tại Hải Phòng. Người căn dặn chủ bút Bùi Huy Thục: “... Báo không nên viết những lời lẽ cứng rắn quá, không có lợi cho việc ngoại giao, mà nên viết mềm mỏng để tranh thủ thời gian hòa hoãn... Đừng hạ thấp mình, cũng đừng nên chọc tức kẻ thù. Báo chí phải dựa vào những cơ sở pháp lý để làm lợi khí đấu tranh...”.

Trước khi rời Hải Phòng về Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có cuộc nói chuyện với nhân dân toàn thành phố. Hàng chục vạn đồng bào Hải Phòng - Kiến An đứng chật bãi Sông Lấp, lắng nghe tiếng nói ấm áp của Người: “... Lúc tôi ra đi, tất cả đồng bào đều áy náy, không biết tôi đi thì công việc và sức khỏe của tôi ra sao! Trong bốn tháng hai mươi ngày, đồng bào nhớ tôi, và tôi cũng bốn tháng hai mươi ngày nhớ đồng bào. Bây giờ tôi về thì rất sung sướng được thấy Tổ quốc thân yêu, thấy đồng bào quý mến, tôi rất vui lòng...”. Người biểu dương những cố gắng của mọi tầng lớp trong công tác chuẩn bị kháng chiến và căn dặn những việc làm cụ thể để hoàn thành được “nhiệm vụ bao trùm nhất hiện nay là kiên quyết giữ vững độc lập, tự do!”.

10 giờ 30 phút, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đại biểu Trung ương đi đón Người lên chuyến xe lửa đặc biệt về Hà Nội.

Suốt dọc đường xe lửa từ Hải Phòng về Hà Nội, hàng vạn đồng bào mang cờ hoa, khẩu hiệu đứng đón chào Người. Qua khung cửa sổ tầu, Người vẫy tay chào, đáp lại tấm lòng của đồng bào đối với mình.

15 giờ 5 phút, Chủ tịch Hồ Chí Minh về đến ga Hàng Cỏ (Hà Nội). Chưa bao giờ ga Hàng Cỏ tấp nập như vậy. Hàng nghìn hàng vạn nhân dân Hà Nội tập trung tại đây hân hoan vui vẻ đón Người về. Cờ, hoa, khẩu hiệu đỏ rợp trời.

Tầu dừng bánh, Người bước ra từ cửa số 3. Người ôm hôn Cụ Quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng - đại diện Chính phủ ra đón, rồi hai người cùng với Chủ tịch Quân ủy Hội Võ Nguyên Giáp và tướng Pháp Moóclie đi duyệt binh.

Trên thềm nhà ga, Người nói chuyện cùng đồng bào và bộ đội. Thoạt đầu, Người nói tiếng Việt về nhiệm vụ của đoàn đại biểu Chính phủ ta và bản Tạm ước 14-9. Rồi quay về phía binh lính Pháp, Người nói bằng tiếng Pháp, đại ý: Tôi vừa sang Pháp để thương lượng với Chính phủ Pháp về vấn đề độc lập và tự do cho nhân dân Việt Nam. Vấn đề này sẽ còn tiếp tục bàn đến vào đầu năm sau. Ở Pháp, tôi đã tiếp xúc nhiều với nhân dân Pháp và bạn bè quốc tế. Nhân dân Pháp cũng vừa trải qua cuộc kháng chiến chống phát xít Đức để giải phóng đất nước mình và đã giành được độc lập, tự do. Nhân dân Pháp rất yêu chuộng hòa bình, quý trọng tự do, không muốn chiến tranh, cũng như nhân dân Việt Nam rất yêu hòa bình, tự do, không muốn chiến tranh, chỉ muốn tình hữu nghị tốt đẹp giữa các dân tộc... Chúng tôi mong các bạn sớm hoàn thành nhiệm vụ để được trở về Tổ quốc của mình. Tin chắc những người thân của các bạn cũng đang mong chờ các bạn. Có lẽ đó cũng là ước muốn của các bạn...

Cuộc đón tiếp kết thúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh lên xe về Bắc Bộ phủ. Dọc đường, xe của Người đi giữa những tiếng hò reo, giữa sắc cờ, hoa lộng lẫy của hàng vạn đồng bào Thủ đô đã trông chờ từng ngày từng giờ ngày trở về của Người.

---------------------------------

1) Một câu nói (mà) làm rạng danh Tổ quốc.

16 giờ 17 phút, chiến hạm Đuymông Đuyếcvin đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đoàn công tác cập Bến Ngự (Hải Phòng).

Tiếng đại bác chào mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh nổ vang trời cùng với tiếng hoan hô kéo dài khi Người xuất hiện trên boong tầu. Cùng lúc, còi Nhà hát thành phố cất lên báo tin vui Người đã đặt chân lên đất cảng. Trong hồi ký của mình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết: “Chưa bao giờ bến cảng này lại có một hồi còi làm rung động trái tim của hàng chục vạn con người như chiều hôm ấy”.

Tiếp đó, đoàn đại biểu Quốc hội, Chính phủ từ Hà Nội xuống cùng đại biểu Đảng bộ và nhân dân Hải Phòng lên tận tầu đón chào Người.

17 giờ 10 phút, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời con tầu đã đưa Người từ Pháp về, qua cầu tầu vào trong cảng. Quân nhạc cử hành quốc ca hai nước Việt - Pháp. Lễ duyệt binh bắt đầu với sự tham gia của hàng quân danh dự Vệ quốc đoàn và đơn vị danh dự của Sư đoàn thủy quân lục chiến Pháp có quân kỳ, quân nhạc theo đúng nghi lễ trọng thể đón một vị nguyên thủ quốc gia.

Duyệt binh xong, Người bước tới máy phóng thanh cảm ơn các đại biểu và đồng bào ra đón, nhận bó hoa tươi thắm của vị đại biểu Ủy ban hành chính thành phố Hải Phòng rồi tặng lại đại tá Lami đại diện cho phía Pháp. Sau đó, Người lên xe về trụ sở Ủy ban hành chính thành phố Hải Phòng đang tạm đóng trong trường nữ học Minh Khai (quận Lê Chân) và nghỉ qua đêm tại đây.

Tối, Người dự tiệc chiêu đãi do Ủy ban hành chính thành phố Hải Phòng tổ chức. Cùng dự có Hạm trưởng Chiến hạm Đuymông Đuyếcvin và một số người Pháp. Phát biểu trong bữa tiệc, Người nói đến lợi ích của hai dân tộc Việt - Pháp vì một nền hòa bình, thịnh vượng chung.

Cho đến tận khuya, nhân dân vẫn nô nức kéo đến chào mừng Người. Người ra gặp bà con, bày tỏ lòng cảm ơn nhân dân và nói rằng Người vừa ở Pháp về, sức khỏe tốt, bình yên, khuyên mọi người về nghỉ sớm.

Chiến hạm Đuymông Đuyếcvin đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh vào vịnh Cam Ranh. Trên hạm tàu Suffren, Đô đốc Đácgiăngliơ và tướng Moóclie đón chào Người. Nhiều nhà báo cũng được mời đến dự.

Sau nghi lễ, Người dự tiệc chiêu đãi, trao đổi với viên Cao ủy về việc thi hành Tạm ước 14-9.

Người đề nghị các nhà báo hãy góp phần tuyên truyền cho việc thi hành các điều khoản đã được thỏa thuận trong Tạm ước.

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhan đề Chiến tranh tư tưởng, ký tên Q.Th., đăng trên báo Cứu quốc, số 372.

Tác giả nêu rõ, trong chiến tranh ngày nay, chiến tranh tư tưởng so với các hình thức chiến tranh khác không kém phần quan trọng. Và mục đích của nó là làm ly gián quân địch, làm nhụt chí chiến đấu của chúng.

Tổng kết những thủ đoạn về chiến tranh tư tưởng trong Binh pháp Tôn Tử, kết hợp với việc phân tích những kinh nghiệm trong chiến tranh hiện đại, tác giả đặc biệt nhấn mạnh đến công tác tuyên truyền nhằm vào ba đối tượng: với nước địch, với các nước trung lập và với dân chúng nước mình.

- Với nước địch, thì “tuyên truyền cho dân chúng hoang mang, rối loạn, mất hẳn nhuệ khí, không tin tưởng ở sự thắng trận”.

- Với các nước trung lập, “làm cho họ có thiện cảm với mình mà ác cảm với nước địch để nếu họ không về phe với mình đánh lại quân địch thì ít ra họ cũng đứng trung lập”.

- Với dân chúng nước mình, “làm cho họ nổi lòng căm hờn quân địch, quyết tâm chiến đấu, tin tưởng ở thắng lợi và trên dưới một lòng thề không đội giời chung với quân địch”.

Công việc tuyên truyền vận động ba đối tượng trên phải làm bằng rất nhiều cách, “không từ một thủ đoạn nào là không làm miễn có lợi cho mình là được”.