Bà Phan Thị Phúc, sinh ngày 19/2/1929 tại Hà Nội trong một gia đình có chú theo cách mạng là ông Phan Tư Nghĩa . Do hoàn cảnh có mẹ mất sớm, bố đi bước nữa, nên khi còn nhỏ bà phải đi ở với ông nội, rồi chuyển về ở tại gia đình chú Nghĩa. Trong môi trường ấy, bà được giác ngộ cách mạng sớm, năm 15 tuổi cô bé Phúc đã được giao nhiệm vụ liên lạc, canh giữ cho cán bộ họp tại nhà chú, rồi được cử đi rải truyền đơn kêu gọi chống Pháp, Nhật, chống thu thuế, tuyên truyền cho các nữ sinh và thiếu nữ Hà Nội vào các tổ chức, tuyên truyền cho Mặt trận Việt Minh…vv..

Đầu năm 1945, Phan Thị Phúc tham gia Mặt trận Việt Minh trong tổ chức Hội Phụ nữ cứu quốc. Ngày 11/10/1945, trong buổi lễ mít tinh tuyên truyền chống giặc đói và giặc dốt tại Nhà hát thành phố Hà Nội. Bà Phan Thị Phúc vinh dự được lãnh đạo Hội Phụ nữ giao nhiệm vụ chuẩn bị viết bài diễn văn, rồi đọc tại cuộc mít tinh quan trọng này. Nhớ về sự kiện đó, bà Phan Thị Phúc cho biết:

“Sau cách mạng Tháng Tám thành công, tôi được phân công cùng với hai đồng chí, thành lập một số Ủy ban Lâm thời của các cơ quan và làm việc trong Đội Tuyên truyền Xung phong, Tự vệ chiến đấu của Hội Phụ nữ Cứu quốc. Một hôm, lãnh đạo Hội Phụ nữ gặp và cử tôi tham gia cuộc mít tinh (người cử là bà Hoàng Hà, lúc đó phụ trách Hội Phụ nữ Cứu quốc), bà Hà nói cuộc mít tinh này rất quan trọng, vì có Hồ Chủ tịch tham dự, nội dung huy động tuyên truyền chống giặc đói và giặc dốt. Khi được cấp trên phân công chuẩn bị viết và đọc diễn văn, lúc đầu tôi cũng sợ, vì bản thân tôi là con gái 17, 18 tuổi nên rụt rè, sợ nói trước đám đông. Về nội dung bài viết đã được tôi chuẩn bị từ tối hôm trước, viết ngắn gọn, trong đó kêu gọi là chính. Nội dung chủ yếu tuyên truyền chính sách đàn áp, cướp bóc của thực dân Pháp, và phát xít Nhật nên dân ta rất khổ. Vì vậy, chủ trương của Chính phủ mỗi ngày nhịn ăn một bữa, một tuần nhịn ăn ba bữa, nên mỗi tuần sẽ bỏ ra được một ít gạo để dành cứu đói cho đồng bào. 

Lúc bước ra để đọc diễn văn, tôi nhìn xuống hội trường Nhà hát thành phố, thấy Hồ Chủ tịch ngồi cạnh cố vấn Vĩnh Thụy , cụ Ngô Tử Hạ , cụ Nguyễn Văn Tố , bên cạnh là ông Nguyễn Văn Huyên , và một số người nữa. Trông thấy mọi người tôi rất run. Vì tôi là con gái Hà Nội, từ trước có bao giờ được nói trước đám đông đâu, nhưng tôi thấy tự hào vì được phân công phát biểu trong cuộc mit tinh lớn của Hà Nội chống giặc đói, diệt giặc dốt. Thấy tôi như vậy, các đồng chí lãnh đạo động viên tôi cứ bình tĩnh đọc. Nhận được sự động viên, khích lệ, tôi đã cố gắng đọc, khi đọc xong, thấy đồng bào vỗ tay, thế là tôi lui lại đằng sau” (cuộc mít tinh này kéo dài khoảng 60 phút, sau khi bà phát biểu còn một số người đại diện cho các đảng phái, tổ chức phát biểu). Đó là lần thứ hai bà Phúc được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việc có được bức ảnh cũng rất tình cờ, vì bà cũng không biết là mình được chụp ảnh. Cho tới khi bà bắt đầu đi tham gia kháng chiến thì ông Nguyễn Cơ Thạch (là chồng của bà Phúc, ông bà kết hôn năm 1947) mang bức ảnh về nhà và nói có người ở Văn phòng Phủ Chủ tịch gửi cho bà. Sau khi nhận được bức ảnh, bà luôn giữ gìn cẩn thận và cất giữ ở nơi trang trọng nhất trong gia đình.

Việc bảo quản bức ảnh này với bà Phúc là cả một quá trình. Trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bà Phúc luôn cất giữ bức ảnh và đem theo bên mình. Cuối năm 1946, sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi toàn quốc kháng chiến, bà được giao nhiệm vụ rút về Sơn Tây công tác, bà kể lại: “Bức ảnh gốc có chữ ký của hiệu ảnh Vũ Văn Lai, tôi để trong cuốn anlbum mang theo suốt 9 năm kháng chiến. Có thể nói suốt quãng thời gian 9 năm ấy, nhiều khi chạy giặc khắp chiến trường, nhưng trên lưng luôn có cuốn anlbum và bức ảnh quý về Bác Hồ, tôi coi như tài sản vô giá, nâng niu đem từ chiến trường về tiếp quản thủ đô và gìn giữ cho tới tận bây giờ”.

Tháng 10 năm 2017, bà Phan Thị Phúc đã tặng bức ảnh cho Bảo tàng Hồ Chí Minh để bảo quản lâu dài và phát huy giá trị. Tại buổi lễ, khi trao bức ảnh cho Bảo tàng Hồ Chí Minh, bà Phúc xúc động cho biết: “Tôi nay đã gần 90 tuổi, nếu không trao được tấm ảnh về Bác, tôi áy náy lắm. Hôm nay trao được bức ảnh cho Bảo tàng Hồ Chí Minh, tôi thấy rất vinh dự, tự hào và ấm áp”.

Bức ảnh đen trắng có kích thước: 11.5 x 17.6 cm, góc trên cùng bên trái phía sau ảnh có dòng chữ viết bằng bút mực tím: “Phan Thị Phúc người thiếu nữ đang đọc diễn văn trong cuộc mít tinh cứu đói năm 1946”. Ở giữa mặt sau ảnh có dòng chữ in màu đen: “Vũ Văn Lai, Ủy viên nhiếp ảnh Bộ Thông tin và Tuyên truyền”, chữ viết tay bằng bút mực ‘kính tặng”. Ở góc phải dưới cùng phía sau ảnh có dòng chữ in màu xanh “kính ảnh của Chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, cấm không được in lại”

Xác minh ban đầu danh tính những người trong ảnh: Hàng đầu tiên, thứ tự từ trái sang phải: Vũ Đình Hòe; Nguyễn Văn Huyên; Ngô Tử Hạ; Cố vấn Vĩnh Thụy; Chủ tịch Hồ Chí Minh; Cố vấn Mỹ Galátrơ; Nguyễn Văn Tố. Hàng thứ hai: Cao Xuân Hợp (cần tiếp tục xác minh danh tính những người còn lại trong bức ảnh). 

Có khẳng định, đây là bức ảnh quý, miêu tả sự kiện quan trọng diễn ra sau ngày Quốc khánh Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (ngày 02/9/1945). Ngay sau ngày tuyên bố độc lập, Chính phủ cách mạng non trẻ do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu đã phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách, đó là chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại sâm. Sự kiện phát động cuộc mít tinh tuyên truyền chống giặc đói và diệt giặc dốt đã được Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ưu tiên hàng đầu. Bà Phan Thị Phúc chính là nhân chứng lịch sử, chứng kiến và trực tiếp tham gia sự kiện đặc biệt này. Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tiến hành công tác lưu giữ và bảo quản, khi có điều kiện sẽ giới thiệu cho công chúng trong và ngoài nước khi đến thăm quan Bảo tàng Hồ Chí Minh câu chuyện lịch sử xung quanh bức ảnh này.