Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh chuyển về sống và làm việc tại khu Phủ Chủ tịch ở Hà Nội. Trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, chiến tranh chưa kết thúc, đồng bào nhiều nơi vẫn thiếu ăn, thiếu mặc, Người luôn căn dặn cán bộ phục vụ phải thực hành tiết kiệm, tránh lãng phí trong mọi sinh hoạt thường ngày. Bộ đồ ăn của Người là minh chứng sinh động cho cuộc đời rất thanh cao nhưng vô cùng giản dị của vị lãnh tụ vĩ đại dân tộc Việt Nam.

Bộ đồ ăn mà Bác sử dụng gồm những vật dụng thông thường như: Bát ăn cơm (chất liệu: Sứ, cao 5,5cm, miệng:10cm), Bát canh (chất liệu: Sứ, kích thước: 18,5cm x 6,5cm), Bát đựng mắm (chất liệu: Sứ, cao 4,5 cm, đường kính: 9,2 cm), Mâm (chất liệu: Nhôm, đường kính mặt: 44cm) Đĩa các loại (chất liệu: Sứ, và sắt tráng men), Thìa (chất liệu: Inox, dài: 14cm), thìa canh (chất liệu: Sứ, dài: 12,5cm), Đũa ngà (chất liệu: Ngà, dài: 26,3cm), Cốc sứ có nắp (chất liệu: Sứ, đường kính miệng: 10cm), Chén uống rượu (chất liệu: Thủy tinh, cao: 5cm, đường kính miệng: 3,5cm) Lọ đựng tiêu (chất liệu: Thủy tinh cao 9,5cm). Thực đơn bữa ăn hàng ngày của Bác thường gồm: Cá kho hoặc cá rán; Rau muống luộc; Rau ghém; Cà muối; Dưa cải; Canh rau; Đậu phụ; Các loại rau theo mùa; Cơm gạo tẻ.

 

Bộ đồ ăn của Chủ tịch Hồ Chí Minh có kiểu dáng đơn giản, bền chắc và tiện dụng. Trải qua nhiều năm sử dụng, trên bề mặt hiện vật vẫn còn lưu giữ những dấu vết xước mòn tự nhiên, phản ánh chân thực quá trình gắn bó của chúng với cuộc sống thường nhật của Người. Bữa ăn của Người chủ yếu là các món ăn thuần Việt, dân dã và giản dị. Người đặc biệt yêu thích các món ăn mang hương vị quê hương xứ Nghệ và những món đời thường của người Việt. Trong các bữa ăn, Người luôn ăn uống điều độ, tiết kiệm, không để thừa thức ăn. Cán bộ phục vụ kể lại rằng nếu cơm còn thừa hoặc thức ăn bị bỏ phí, Người thường căn dặn mọi người phải tiết kiệm, tránh lãng phí.

 

Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, bữa cơm không chỉ để bảo đảm sức khỏe mà còn là dịp giáo dục ý thức tiết kiệm và tinh thần trách nhiệm. Người luôn nhắc nhở cán bộ phục vụ phải trân trọng từng hạt gạo – thành quả lao động của Nhân dân. Theo Người, cán bộ cách mạng phải nêu gương từ những việc nhỏ nhất trong đời sống hằng ngày. Vì vậy, sự giản dị trong ăn uống không phải lối sống kham khổ mà là lựa chọn có ý thức, xuất phát từ đạo đức và trách nhiệm với đất nước. Ngay cả khi tiếp khách quốc tế, Người vẫn giới thiệu các món ăn truyền thống nhằm quảng bá văn hóa Việt Nam và tinh thần giản dị của dân tộc. 

 

Bộ đồ ăn đã âm thầm gắn bó với hàng nghìn bữa cơm giản dị của Người. Không chỉ là đồ dùng sinh hoạt, các hiện vật còn phản ánh triết lý sống của một tấm gương sống thanh bạch, tiết kiệm và gần gũi với nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đối với thế hệ hôm nay, đây là bài học sinh động về lối sống giản dị, biết trân trọng lao động, chống lãng phí và sống có trách nhiệm với cộng đồng. Những giá trị ấy vẫn tiếp tục được lan tỏa thông qua các hoạt động bảo tồn và phát huy di sản của Bảo tàng Hồ Chí Minh.