Nguồn trích :
- Tài liệu tiếng Pháp, bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng.
- Báo L’Humanité, ngày 18-6-1919.
- Trần Dân Tiên: Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1975, tr.32.
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.1, tr.469-470, 471.
Nội dung sự kiện :
Tháng 6, ngày 18
Thay mặt Hội những người yêu nước Việt Nam tại Pháp, Nguyễn Tất Thành gửi đến Hội nghị Vécxây (Versailles) bản Yêu sách của nhân dân An Nam. Dưới bản yêu sách Người ký tên: Nguyễn Ái Quốc. Bản yêu sách gồm tám điểm: “
1. Tổng ân xá cho tất cả những người bản xứ bị án tù chính trị;
2. Cải cách nền pháp lý ở Đông Dương bằng cách cho người bản xứ cũng được quyền hưởng những đảm bảo về mặt pháp luật như người Âu châu; xóa bỏ hoàn toàn các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng bố và áp bức bộ phận trung thực nhất trong nhân dân An Nam;
3. Tự do báo chí và tự do ngôn luận;
4. Tự do lập hội và hội họp;
5. Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương;
6. Tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp ở tất cả các tỉnh cho người bản xứ”;
7. Thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật;
8. Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ bầu ra, tại Nghị viện Pháp để giúp cho Nghị viện biết được những nguyện vọng của người bản xứ.
Cùng ngày, Nguyễn Tất Thành, ký tên là Nguyễn Ái Quốc gửi thư cho Tổng thống Mỹ. Toàn văn bức thư như sau:
“Pari, ngày 18-6-1919 Kính gửi Ngài Tổng thống Cộng hòa Hợp chúng quốc, Đại biểu ở Hội nghị Hòa bình.
Thưa Ngài, Nhân dịp chiến thắng của Đồng minh, chúng tôi xin mạn phép gửi đến Ngài, kèm theo đây bản ghi các yêu sách của nhân dân An Nam. Tin tưởng ở độ lượng cao cả của Ngài, chúng tôi mong Ngài ủng hộ trước những người có thẩm quyền.
Xin Ngài vui lòng nhận sự biểu thị lòng kính trọng sâu sắc của chúng tôi.
Thay mặt nhóm những người yêu nước An Nam
NGUYỄN ÁI QUỐC
56, phố Mơxiơ Lơ Pranhxơ, Pari1)”.
Cùng ngày, bức thư với nội dung trên còn gửi đến Đoàn đại biểu Nicaragoa2).
-----------------
1) Sau khi nhận được thư của Nguyễn Ái Quốc, Đại biện sứ quán Mỹ tại Pari đã có thư trả lời. Toàn văn như sau: “Đoàn Mỹ tại Hội nghị Hòa bình Pari, ngày 19-6-1919. Thưa ông Nguyễn Ái Quốc, Đại tá Haoxơ (Haus) giao cho tôi báo để ông biết là đã nhận được bức thư của ông đề ngày 18-6-1919 và cảm ơn ông đã gửi cho chúng tôi bản Yêu sách của nhân dân An Nam nhân dịp chiến thắng của Đồng minh. Xin ông nhận cho những tình cảm quý trọng của tôi. Đại biện sứ quán Mỹ”. Hôm sau Đoàn Mỹ lại gửi tiếp một bức thư khác: “Đoàn Mỹ tại Hội nghị Hòa bình Pari, ngày 20-6-1919. Kính gửi ông Nguyễn Ái Quốc, Tôi lấy làm hân hạnh báo để ông biết chúng tôi đã nhận được thư ông đề ngày 18-6-1919 và xin nói rằng chúng tôi sẽ trình thư đó lên Tổng thống. Thư ký riêng của Tổng thống Mỹ (đã ký)”.
2) Ngày 19-6-1919, Đoàn đại biểu Nicaragoa đã viết thư trả lời. Toàn văn như sau: Khách sạn Rúytxi (Russie), số 1 phố Đơ Ruyô (De Ruyo), ngày 19-6-1919. Thưa ông Nguyễn Ái Quốc, Tôi hân hạnh báo để ông biết chúng tôi đã nhận được thư của ông cùng với bản Yêu sách của nhân dân An Nam mà ông gửi cho ông Xanvađo Xamôrô, đại biểu Nicaragoa tại Hội nghị Hòa bình. Ông Xamôrô giao cho tôi chuyển lời cảm ơn ông về bản tài liệu nói trên đã làm cho ông ta hết sức chú ý. Xin ông nhận ở đây những tình cảm quý trọng của tôi. Thư ký Đoàn đại biểu Nicaragoa (đã ký)”.